Het Ikea-effect: waarom je nu bij Lidl je eigen brood mag snijden

Plus tips over hoe jij het Ikea-effect kunt toepassen

Het Ikea-effect: waarom je nu bij Lidl je eigen brood mag snijden

Bij ons in het winkelcentrum zit een Lidl-supermarkt met een broodafdeling. Mooi verlichte bakken met lekkere verse broodjes. Meestal fijn, maar soms vervloek ik deze afdeling. Want mijn jongste wil altijd ‘broodjes vangen’ zodra we ook maar één voet in de winkel zetten… Na onze vakantie stond er opeens iets nieuws te shinen op de winkelvloer naast de verse broodjes. Een heuse broodsnijmachine. 

Je kent het vast vanuit het buitenland, zo’n machine waar je een heel brood inlegt en die dan keurige plakjes voor je snijdt. Helemaal handig. Maar ook knetterslim. Van de marketeers van Lidl. Want door deze nieuwe snijmachine treedt opeens het Ikea-effect op bij de gebruikers van de machine. En dat effect kun je toepassen om mensen blijer te maken met het eindproduct, in dit geval brood.

Hoe werkt het Ikea-effect?

Laten we eerlijk zijn, zo’n broodsnijmachine is overbodig. Twee meter verder liggen namelijk zo’n veertig gesneden broden voor je klaar. Nagenoeg dezelfde als de ongesneden broden in de bak boven de broodsnijmachine. Al in de zak, zo klaar om in je kar te gooien. Luxe is zo’n machine ook niet, want je moet verdorie zelf aan de bak om je brood te snijden. Gedoe met in de zak krijgen et cetera. Waarom biedt Lidl dan tóch die machine aan, waarbij je zelf aan de slag moet?

Daar komt het Ikea-effect, dat werd onderzocht door de hoogleraren Dan Ariely, Mike Norton en Daniel Mochon. Laten we eens in gedachten naar de Ikea-winkel in jouw buurt gaan. Wanneer je een kast, bank of bed koopt, krijg je een bouwpakket mee. In huis worstel je je door de gebruiksaanwijzing en kom je soms één of twee schroeven tekort. Na een halve dag knutselen en de derde ruzie met je partner zit je nieuwe meubelstuk dan eindelijk in elkaar.

Zo voelt het Ikea-effect

Dat gevoel achteraf, als je trots bent. En waarbij je voldoening voelt vanwege jouw inzet. Je eigen zelfgemaakte meubelstuk zit in elkaar door jouw vermogen iets te creëren. Dát is het Ikea-effect. Je bent meer tevreden met dat wat je zelf hebt gemaakt, omdat je er tijd in hebt gestoken én moeite voor hebt gedaan.

Bij Ikea voeren ze dit effect zelfs door tot na de kassa. Want voordat je naar huis rijdt, koop je altijd nog even een ijsje toch? Je krijgt dan alleen een hoorntje bij de kassa, het ijsje mag je zelf maken bij de ijsmachine. Je maakt het ijsje dus grotendeels zelf tot een succes door jouw laatste handeling. Daardoor waardeer je het nóg meer dan een kant-en-klaar ijsje.

Je bent nu ook bereid om er meer voor te betalen, omdat je het deels zelf hebt gemaakt…

Zo werkt het dus ook met de broodsnijmachine in de supermarkt. Je moet meer moeite doen voor dit brood dan voor het gewone brood. Je hebt een brood uitgezocht, in de machine gelegd, op de knop gedrukt en vervolgens geprobeerd het netjes in een zak te krijgen. Er is door jou waarde toegevoegd aan het brood door er zelf aan te ‘werken’. Oh ja, je bent nu ook bereid om er meer voor te betalen, omdat je het deels zelf hebt gemaakt…

De origamikikkers van Dan Ariely

Hoogleraar Dan Ariely beschrijft in zijn boek ‘Motivatie’ een experiment naar het Ikea-effect. Hij liet proefpersonen volgens nauwkeurige instructies origamikraanvogels en -kikkers vouwen. De proefpersonen vonden hun eigen creaties meer waard dan ‘kopers’ die ook in het experiment zaten. Die waren niet bereid er zoveel voor te betalen, omdat ze er minder waarde in zagen.

Het Ikea-effect heeft geen invloed op anderen, maar alleen op onszelf

We schatten de creaties die we zelf maken dus vele malen hoger in dan ze daadwerkelijk waard zijn voor een ander. Het Ikea-effect heeft dus geen invloed op anderen, maar alleen op onszelf. In het geval van de origamikikkers waren de proefpersonen bereid een bedrag te betalen voor hun eigen creatie dat maar liefst vijf keer hoger lag dan het bedrag dat de ‘kopers’ wilden betalen.

Als je zelf creëert, ben je bereid meer te betalen

In een tweede experiment werd de origami opdracht moeilijker gemaakt voor de proefpersonen. Er werden een aantal details uit de instructies weggelaten, waardoor het proces nog lastiger werd. Vergelijk het met de missende schroeven bij de kast van Ikea. De proefpersonen waardeerden hun eigen origamikikkers nu nóg hoger, terwijl de creaties slechter waren door de gebrekkige instructie. De ‘kopers’ gaven er nog minder geld voor dan in het eerste experiment. We waarderen onze eigen creaties dus hoger, omdat we er meer tijd en moeite insteken.

Hoe pas je het Ikea-effect toe?

Als je kijkt naar alle voorbeelden in dit artikel, dan is één ding wel duidelijk. Om je producten hoger te laten waarderen door je klanten, moeten ze er zelf iets aan doen. Neem dus niet ál het werk uit handen van je klanten of gasten, maar zorg ervoor dat ze zelf nog enige moeite moeten doen voor het eindresultaat. Zorg voor het Ikea-effect bij jouw klanten. Op die manier zullen ze jouw dienst of product hoger waarderen. Een paar ideeën:

  • Laat klanten zelf hun brood snijden in je supermarkt/bakkerij
  • Laat gasten zelf de saus over hun dessert gieten in je restaurant, of deels hun eigen gerecht maken
  • Bied de optie in je webshop om een product te customizen
  • Geef mensen een ietwat gebrekkige handleiding zodat ze meer moeite moeten doen voor het eindresultaat
  • Zoek naar mogelijkheden om je dienst of product te laten personaliseren door je klant
  • Verzin een manier waarop je klant de laatste hand kan leggen aan je product of dienst. Al is het maar door het plakken van een paar stickers, het uitzoeken van een aantal kleuren of het omzetten van een hostingpakket.

Delen



Er zijn 10 reacties op dit artikel

  • Volgens mij gaat de vergelijking met Ikea hier niet op. Zelf snijden van het brood geeft mensen het idee dat het product verser is dan een voorgesneden brood.
    Daarvoor is men bereid tot deze extra inspanning.

    geplaatst op
  • Hi Michel, thanks voor je reactie! Het idee dat het brood verser is, kan natuurlijk een goede reden zijn om de machine te gebruiken.

    Ná gebruik treedt het Ikea-effect op. Het is niet de reden om de machine te gaan gebruiken, want mensen zijn zich meestal niet bewust van dit effect vooraf (en vaak ook niet achteraf trouwens).

    geplaatst op
  • Pure bullshit

    geplaatst op
  • Hi Joep, jij gelooft er nog niet in hé, jij bent een late volger, zoals wij dat noemen in de marketing! Je sluit wat later aan! Geeft niks!

    geplaatst op
  • Hi Joep, jij gelooft er nog niet in hé, jij bent een late volger, zoals wij dat noemen in de marketing! Je sluit wat later aan! Geeft niks!

    geplaatst op
  • Goed artikel, Wendy. Dank om het hier te plaatsen.

    Als ik zo brutaal mag zijn om een stukje van mijn eigen schrijfwerk te promoten op deze plek: ik schreef onlangs een artikel dat inhaakt op enkele van de aspecten die jij hier noemt. Je vindt het artikel hier: https://motionmill.com/2020/07/waarom-ikea-al-1-miljard-exemplaren-van-dit-product-verkocht-zonder-er-winst-op-te-maken/. Misschien leuk aanvullend leesvoer. :-)

    geplaatst op
  • Vincent, thanks voor het plaatsen van jouw artikel ook. Toffe schrijfstijl heb je, én leuke invalshoek!

    geplaatst op
  • Ik koop altijd brood bij de versafdeling omdat ik dat brood gewoon veel lekkerder vind dan het brood wat al voorverpakt is. Voorheen moest ik altijd dit brood thuis snijden met de mes. Deze moeite wordt mij nu bespaard doordat ik het snijden aan een machine kan overlaten wat binnen een paar seconden is geregeld. Dus Ikea effect of geen Ikea effect, ik ben er heel blij mee en ik ben ook niet vaker of meer brood hierdoor gaan kopen.

    geplaatst op
  • Es ist zwar Das Lidl-Effekt, welches die Schweden als Ikea-Effekt 'angenommen haben'.

    geplaatst op
  • Es ist zwar Das Lidl-Effekt, welches die Schweden als Ikea-Effekt 'angenommen haben'.

    geplaatst op

Plaats zelf een reactie

Log in zodat je (in het vervolg) nóg sneller kunt reageren

Vul jouw naam in.
Vul jouw e-mailadres in. Vul een geldig e-mailadres in.
Vul jouw reactie in.

Herhaal de tekens die je ziet in de afbeelding hieronder


Let op: je reactie blijft voor altijd staan. We verwijderen deze dus later niet als je op zoek bent naar een nieuwe werkgever (of schoonmoeder). Reacties die beledigend zijn of zelfpromotioneel daarentegen, verwijderen we maar al te graag. Door te reageren ga je akkoord met onze voorwaarden.